با تعرفه پلکانی برق و گاز، هر کیلووات‌ساعت یا هر مترمکعب اضافه، گران‌تر از قبلی حساب می‌شود و چند پله بالاتر رفتن، قبض را چند برابر می‌کند. به همین دلیل کاهش قبض برق و گاز با خانه هوشمند یکی از دلایل جدی برای هوشمندسازی شده است. اما خانه هوشمند به‌تنهایی معجزه نمیکند؛ صرفهجویی از تنظیم درست می‌آید، نه از نصب دستگاه. در ادامه هفت روش واقعی را می‌خوانید که در خانه‌های ایرانی بیشترین اثر را دارند.
۱. ترموستات هوشمند برای سرمایش و گرمایش
سرمایش و گرمایش بیشترین سهم را در مصرف انرژی خانه دارند. یک ترموستات هوشمند یا کلید ترموستاتیک برای فنکویل، دمای اتاق را دقیق نگه می‌دارد و با زمانبندی، در ساعت‌هایی که کسی خانه نیست، دما را کمی بالاتر (تابستان) یا پایین‌تر (زمستان) تنظیم می‌کند. هر درجه تغییر نقطه تنظیم، اثر محسوسی روی کارکرد کولر یا پکیج دارد.
۲. سنسور حضور در فضاهای رفتوآمد
راهرو، پارکینگ، انباری و سرویس بهداشتی جاهایی هستند که چراغ‌ها معمولاً روشن جا می‌مانند. یک سنسور حضور یا سنسور حرکت چراغ را فقط وقتی کسی هست روشن نگه می‌دارد. در ساختمان‌های مسکونی، راه‌پله و پارکینگ مشاع جای بسیار خوبی برای این کار است. تفاوت سنسور حضور و حرکت را در مقاله سنسور حضور یا حرکت توضیح داده‌ایم.
۳. زمانبندی آبگرمکن، پمپ و پکیج
آبگرمکن برقی یا پمپ آبی که شبانه‌روز روشن است، بی‌دلیل مصرف می‌کند. با یک رله یا پریز هوشمند می‌توانید آن‌ها را فقط در ساعت‌های نیاز روشن کنید؛ مثلاً آبگرمکن یک ساعت پیش از بیدار شدن خانواده.
۴. کنترل کولر گازی به جای روشن ماندن طولانی
کولر گازی‌ای که صبح روشن شده و تا عصر در خانه خالی کار می‌کند، یکی از دلایل رایج قبض‌های سنگین تابستانی است. با یک کنترلر IR می‌توانید کولر را از بیرون خانه خاموش و پیش از رسیدن روشن کنید. جزئیات را در مقاله کنترل کولر گازی با موبایل خوانده‌اید.
۵. سناریوی «خروج از خانه»
یک دکمه یا یک فرمان که هنگام خروج، همه چراغ‌ها و وسایل غیرضروری را خاموش و ترموستات را روی حالت صرفهجویی ببرد. ساده است، ولی همین عادت روزانه بخش قابل‌توجهی از هدررفت را حذف می‌کند.
۶. پرده برقی هوشمند و نور طبیعی
پرده‌ای که در ساعت‌های گرم روز، نور مستقیم آفتاب را در اتاق‌های رو به جنوب و غرب ببندد، بار کولر را کم می‌کند. در زمستان برعکس، باز گذاشتن پرده در روز به گرم شدن خانه کمک می‌کند. موتورهای پرده را می‌توانید با زمانبندی یا سنسور نور و دما کنترل کنید.
۷. پیدا کردن مصرف‌کننده‌های پنهان
بعضی وسایل در حالت آماده‌به‌کار (Stand-by) هم برق مصرف می‌کنند؛ تلویزیون، ست‌تاپ‌باکس، کنسول بازی و شارژرها. خاموش کردن کامل آن‌ها در شب با یک پریز هوشمند زمان‌دار، مصرف ثابت خانه را پایین می‌آورد.
چه چیزهایی واقعاً صرفهجویی نمی‌کنند؟
صادقانه بگوییم: هر تجهیز هوشمندی قبض را پایین نمی‌آورد.
- هوشمند کردن چراغی که فقط چند دقیقه در روز روشن است: هزینه کلید هوشمند با صرفهجویی آن جبران نمی‌شود؛ ارزشش در راحتی است، نه در قبض.
- کنترل از راه دور بدون برنامه: اگر فقط امکان خاموش کردن از راه دور را داشته باشید ولی از آن استفاده نکنید، چیزی عوض نمی‌شود. اتوماسیون (زمانبندی و سنسور) است که صرفهجویی می‌آورد، نه صرفاً کنترل.
- لامپ‌های پرمصرف قدیمی: اگر هنوز لامپ رشته‌ای یا هالوژن دارید، اول آن‌ها را با LED عوض کنید. این کار در بسیاری از خانهها اثری بزرگ‌تر از هوشمندسازی روشنایی دارد و ارزان‌تر هم هست.
پس ترتیب درست این است: اول مصرف‌کننده‌های بزرگ را شناسایی کنید، بعد برای همان‌ها اتوماسیون بگذارید.
یک حساب ساده (بدون اغراق)
بیایید فقط یک چراغ راهرو را حساب کنیم. یک لامپ ۲۰ واتی که روزانه ۱۰ ساعت بی‌دلیل روشن می‌ماند، در ماه این‌قدر مصرف می‌کند:
۲۰ وات × ۱۰ ساعت × ۳۰ روز = ۶ کیلووات‌ساعت
این عدد برای یک لامپ کوچک است. حالا آن را برای همه چراغ‌های مشاع یک ساختمان، کولری که چند ساعت در خانه خالی کار می‌کند (با توان چند کیلووات) و آبگرمکن برقی ضرب کنید. چون تعرفه پلکانی است، همین چند ده کیلووات‌ساعت می‌تواند شما را از یک پله گران‌تر پایین بیاورد. ما عمداً درصد ثابتی برای صرفهجویی اعلام نمی‌کنیم، چون به عادت‌های هر خانواده بستگی دارد؛ اما روش محاسبه همین است.
تجربهٔ کاربردی: یک سناریوی رایج
در یک ساختمان مسکونی چندطبقه، چراغ‌های راه‌پله معمولاً با کلید معمولی یا یک تایمر ساده کار می‌کنند و در عمل یا مدام روشن می‌مانند یا وسط پله‌ها خاموش می‌شوند. با نصب سنسور حضور در هر پاگرد و تنظیم آستانه نور (تا در روز روشن نشوند)، چراغ‌ها فقط وقتی کسی در راه‌پله است و هوا تاریک است روشن می‌شوند. هزینه این کار برای مدیریت ساختمان معمولاً در چند ماه از محل قبض مشاع برمی‌گردد و ساکنان هم دیگر در تاریکی نمی‌مانند.
نکته اجرایی: مهلت خاموش شدن (Hold time) را خیلی کوتاه نگذارید؛ برای راه‌پله ۱ تا ۲ دقیقه کافی است تا چراغ وسط مسیر خاموش نشود.
یک برنامه چهار هفته‌ای برای شروع
- هفته اول: قبض‌های یک سال اخیر را کنار هم بگذارید و ببینید در کدام فصل و کدام پله مصرف هستید. بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‌ها را فهرست کنید.
- هفته دوم: برای کولر یا گرمایش، ترموستات یا ریموت IR نصب کنید و یک زمانبندی ساده بر اساس ساعت‌های حضور خانواده تعریف کنید.
- هفته سوم: چراغ‌های فضاهای رفتوآمد را به سنسور حرکت یا حضور بسپارید.
- هفته چهارم: سناریوی «خروج از خانه» و خاموش کردن وسایل آماده‌به‌کار در شب را اضافه کنید.
بعد از یکی دو دوره قبض، نتیجه را با سال قبل مقایسه کنید و تنظیمات را دقیق‌تر کنید.
جمع‌بندی
کاهش قبض برق و گاز با خانه هوشمند واقعی است، به شرطی که روی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‌ها تمرکز کنید: سرمایش و گرمایش، روشنایی فضاهای رفتوآمد و وسایلی که بی‌دلیل روشن می‌مانند. از ترموستات و سنسور حضور شروع کنید و بعد سراغ زمان‌بندی‌ها بروید.
پرسش‌های متداول
خانه هوشمند خودش برق زیادی مصرف نمیکند؟
نه. مصرف کلیدها، سنسورها و گیتوی در حد چند وات است و در مقایسه با صرفهجویی ناشی از خاموش ماندن بارهای اصلی ناچیز است.
بیشترین صرفهجویی از کدام بخش است؟
در بیشتر خانهها از کنترل سرمایش و گرمایش با ترموستات و زمانبندی، و بعد از آن روشنایی فضاهای مشاع و رفتوآمد.
برای کاهش قبض گاز چه کار کنیم؟
ترموستات هوشمند برای پکیج یا فنکویل، زمانبندی گرمایش بر اساس حضور خانواده و بستن پردهها در شبهای سرد، مؤثرترین روشها هستند.
نظرات خوانندگان
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نفر باشید!