اگر اخبار خانه هوشمند را دنبال کرده باشید، حتماً اسم Matter را شنیده‌اید. خیلی‌ها آن را «آینده خانه هوشمند» می‌نامند و بعضی‌ها حتی خرید تجهیزات را به خاطرش عقب می‌اندازند. اما Matter چیست و واقعاً چه چیزی را عوض می‌کند؟ در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم که Matter یک زبان مشترک است، نه یک دستگاه یا یک برند، و امروز برای کسی که در ایران قصد هوشمندسازی دارد چه معنایی دارد.
مشکلی که Matter می‌خواهد حل کند
تا امروز، خانه هوشمند یک مشکل بزرگ داشته است: برندها با هم حرف نمی‌زنند. کلید یک برند با هاب برند دیگر کار نمی‌کند، هر کدام اپلیکیشن جداگانه دارند و اگر یک اکوسیستم را انتخاب کنید، تقریباً به آن قفل می‌شوید. همین موضوع یکی از دلایلی است که در مقاله‌های دیگرمان مدام تأکید می‌کنیم «یک اکوسیستم انتخاب کنید».
Matter استانداردی است که بزرگ‌ترین شرکت‌های این حوزه، از جمله اپل، گوگل، آمازون و سامسونگ، زیر نظر «اتحاد استانداردهای اتصال» (CSA؛ همان سازمانی که پیش‌تر استاندارد زیگبی را توسعه می‌داد) روی آن توافق کرده‌اند. نسخه اول آن در پاییز ۲۰۲۲ منتشر شد. هدفش ساده است: هر دستگاهی که نشان Matter دارد، با هر سیستمی که Matter را پشتیبانی می‌کند کار کند.
Matter چطور کار می‌کند؟
روی شبکه‌های موجود
Matter یک لایه زبان مشترک است که روی شبکه‌های مبتنی بر IP اجرا میشود:
- وای‌فای: برای دستگاه‌هایی که برق دائمی دارند و پهنای باند بیشتری لازم دارند، مثل دوربین یا تلویزیون.
- Thread: یک شبکه مش بی‌سیم کم‌مصرف، شبیه زیگبی، ولی مبتنی بر IP؛ برای سنسورها و دستگاههای باتری‌دار.
- اترنت: برای هاب‌ها و دستگاههای ثابت.
- بلوتوث فقط برای راه‌اندازی اولیه دستگاه استفاده میشود.
کنترل محلی
یکی از اصول طراحی Matter، کنترل محلی است؛ یعنی دستگاه‌ها برای کار اصلی خودشان به سرور ابری وابسته نیستند. این برای ایران، با مشکلات اینترنت بین‌الملل، نکته مهمی است. درباره اهمیت کنترل محلی در مقاله خانه هوشمند بدون اینترنت نوشته‌ایم.
چند مدیر هم‌زمان (Multi-Admin)
یک دستگاه Matter می‌تواند هم‌زمان در چند اپلیکیشن و اکوسیستم تعریف شود؛ مثلاً یک کلید هم در اپلیکیشن یک برند و هم در یک پلتفرم دیگر.
Matter با زیگبی و KNX چه نسبتی دارد؟
- زیگبی: Matter جایگزین مستقیم زیگبی نیست. بسیاری از هابهای زیگبی میتوانند نقش «پل» (Bridge) را بازی کنند و دستگاههای زیگبی پشت خودشان را در دنیای Matter معرفی کنند؛ البته به شرطی که سازنده هاب این قابلیت را با بهروزرسانی اضافه کرده باشد.
- KNX: KNX یک استاندارد سیمی و حرفه‌ای برای ساختمان است و دنیای جداگانه خودش را دارد. ارتباط KNX با پلتفرم‌های دیگر معمولاً از طریق گیت‌وی‌ها و سرورهای منطقی برقرار میشود و سرمایه‌گذاری شما روی KNX با آمدن Matter بی‌ارزش نمی‌شود.
واقعیت امروز در ایران
باید صادق باشیم: در بازار ایران، تعداد دستگاه‌هایی که Matter را پشتیبانی میکنند هنوز محدود است و اکوسیستم‌های اصلی‌ای که از Matter پشتیبانی میکنند (مثل پلتفرم‌های اپل، گوگل و آمازون) در ایران با محدودیت‌های تحریمی و منطقه‌ای همراه‌اند. پس Matter امروز بیشتر یک مزیت آینده‌نگرانه است تا یک معیار اصلی خرید.
آیا باید برای خرید منتظر Matter بمانیم؟
پاسخ ما نه است، به سه دلیل:
- نیاز امروز شما منتظر نمی‌ماند. اگر امروز نشت آب یا قبض برق مسئله شماست، سیستم‌های فعلی آن را حل میکنند.
- سیستم‌های فعلی کنار نمی‌روند. زیگبی و KNX سالها پشتیبانی خواهند شد و پل‌های Matter آن‌ها را به دنیای جدید وصل میکنند.
- بلوغ استاندارد زمان می‌برد. هر نسخه Matter انواع دستگاه جدیدی اضافه می‌کند و بازار ایران هم با تأخیر به این تغییرات می‌رسد.
چیزی که به‌جای انتظار پیشنهاد می‌کنیم: هنگام خرید هاب یا گیت‌وی، از فروشنده بپرسید آیا سازنده برای پشتیبانی از Matter برنامه یا بهروزرسانی دارد. اگر دو گزینه هم‌قیمت دارید، گزینه آینده‌نگرتر را انتخاب کنید.
تجربهٔ کاربردی: یک سناریوی رایج
یک خریدار را در نظر بگیرید که دو سال پیش تصمیم گرفت «صبر کند تا Matter فراگیر شود» و در این مدت هیچ چیزی نخرید. در همین دو سال، دو بار نشت آب زیر سینک خسارت زد و تابستان‌ها کولر در خانه خالی کار کرد. وقتی بالاخره تصمیم به خرید گرفت، دید دستگاههای Matter موجود در بازار هنوز انتخاب‌های محدودی دارند.
راه بهتر این بود که با یک هاب زیگبی و چند سنسور و کلید، مشکلات واقعی همان روز حل می‌شد؛ و هر وقت دستگاه یا پل Matter مناسب در دسترس قرار می‌گرفت، به همان سیستم اضافه می‌شد. درس این تجربه: استانداردها برای حل مشکل شما ساخته می‌شوند، نه برای اینکه حل مشکل را عقب بیندازید.
Thread چیست؟ (یک اصطلاح که زیاد می‌شنوید)
Thread پروتکل بی‌سیم کم‌مصرفی است که خیلی از دستگاههای Matter باتری‌دار از آن استفاده میکنند. مثل زیگبی یک شبکه مش می‌سازد، اما چون مبتنی بر IP است، برای اتصال به بقیه شبکه به یک «مسیریاب مرزی Thread» (Thread Border Router) نیاز دارد. این نقش را معمولاً هاب‌ها، بلندگوهای هوشمند یا مودم‌های جدید بازی میکنند. اگر روزی دستگاه Thread خریدید، مطمئن شوید چنین دستگاهی در خانه دارید.
جمع‌بندی
Matter زبان مشترکی است که قرار است برندهای خانه هوشمند را با هم سازگار کند و با کنترل محلی و چند مدیر هم‌زمان، تجربه کاربر را ساده‌تر کند. اما برای خرید امروز در ایران، معیار اصلی نیست. سیستمی بخرید که نیاز امروز شما را حل کند و از نظر بهروزرسانی آینده‌نگر باشد. برای انتخاب بین فناوری‌های فعلی، مقاله KNX، زیگبی یا وای‌فای را بخوانید.
پرسش‌های متداول
Matter جایگزین زیگبی میشود؟
نه به این معنا که زیگبی از بین برود. بسیاری از هابهای زیگبی میتوانند دستگاههای زیگبی را از طریق پل به Matter وصل کنند و هر دو سالها کنار هم وجود خواهند داشت.
دستگاههای فعلی من با Matter کار میکنند؟
اگر سازنده برایشان بهروزرسانی Matter یا پل Matter ارائه کند، بله. در غیر این صورت، در همان اکوسیستم خودشان به کار ادامه میدهند.
آیا Matter در ایران کار می‌کند؟
خود استاندارد به کشور وابسته نیست و کنترل محلی دارد، اما دستگاه‌ها و پلتفرم‌های پشتیبان آن هنوز در بازار ایران محدودند و بعضی پلتفرم‌ها محدودیت منطقه‌ای دارند.
نظرات خوانندگان
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نفر باشید!